काठमाडौं । मुस्ताङको अर्ध–निषेधित क्षेत्रमा विदेशी पर्यटकले अब एकल पदयात्रा गर्न पाइने भएको छ । विगतमा दुई वा सो भन्दा बढी विदेशी पर्यटकले समुह बनाएर अर्ध–निषेधित क्षेत्र घुम्न जाने गरेकोमा पहिलो पटक नेपाल सरकार अध्यागमन विभागले पथ प्रदर्शक अनिवार्य हुनेगरी एकल पदयात्रीलाई पनि पदयात्राका लागि स्वीकृति दिएको हो । अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) इलाका कार्यालय लोमान्थाङका प्रमुख उमेश पौडेलले मुस्ताङको वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका–३, छुसाङ र लोमान्थाङ र लोघेकर दामोदर कुण्ड गाउँपालिकामा घुम्न आउने विदेशी पर्यटकले तोकिएको मापदण्डको अनिवार्य पालना गरी एकल यात्रा गर्न सक्ने बताउनुभयो । पौडेलले भन्नुभयो, ‘‘विदेशी एकल यात्रा गर्ने धेरै हुन्छन्, विगतमा समुहका नाममा नक्कली पदयात्रीको विकृति थियो, अब नयाँ नियमले पर्यटक र व्यवसायीलाई पनि सहज हुन्छ ।’’ तल्लो मुस्ताङमा पर्ने छुसाङ–लोमान्थाङ हुँदै चीनको स्वशाशित क्षेत्र तिब्बतसँग सिमाना जोडिएको कोरला नाकासम्म पुग्ने विदेशी पर्यटकले विगतमा अध्यागमन विभागबाट अनुमति लिनुपर्ने व्यवस्थालाई सुधार गरी अनलाइन प्रणालीको लागु गरिएको छ । एक्याप लोमान्थाङ प्रमुख पौडेलका अनुसार नयाँ सुविधासहित प्रक्रियाले पर्यटकको आगमनलई सहज हुने बताउनुभयो ।
विगतमा मुस्ताङको अर्ध–निषेधित क्षेत्रमा जाँदा १० दिनका लागि प्रतिव्यक्ति ५ सय र थप प्रतिदिन प्रतिव्यक्ति ५० अमेरिकी डलर शुल्क तिर्नुपर्ने नियमलाई मुस्ताङका स्थानीय तहका प्रमुख तथा सङ्घीय र प्रदेश सांसदको प्रयासमा दैनिक ५० अमेरिकी डलर शुल्क लाग्ने भएको थियो । अध्यागमन नियमावली, २०५१ को अनुसूची १२ मा हेरफेर गर्नेगरी उक्त निर्णयले विदेशीले उपल्लो मुस्ताङमा जतिदिन बस्छन् त्यति दिनको मात्र पैसा तिरे पुग्ने र एकल पदयात्रामा जान मिल्ने सुविधालाई स्वागत गरिएको मुस्ताङ उद्योग वाणिज्य सङ्घका अध्यक्ष राजु लालचनले बताउनुभयो । अध्यक्ष लालचनले भन्नुभयो, ‘राहत भएको छ, अझै सुधारको आवश्यकता छ, नयाँ सरकारलाई निजी क्षेत्रबाटै थप सुविधाका लागि अनुरोध गर्ने छौं ।’ अध्यक्ष लालचनले एकल पदयात्राको सुविधाले विदेशी पर्यटककोे सङ्ख्या बढ्ने बताउँदै अब १० दिनसम्म उपल्लो मुस्ताङमा घुम्ने पर्यटकलाई एकमुष्ट एक सय डलर लिन मिल्नेगरी प्रावधान गरेमा पर्यटकको सङ्ख्या बढ्ने तथा पर्यटन व्यवसायीलाई समेत राहत मिल्ने बताउनुभयो ।
उपल्लो मुस्ताको कोरला नाका हुँदै हिन्दु, बाैद्ध, जैनलगायत विभिन्न समुदायका धर्मालम्बीहरूको पवित्र तिर्थस्थल कैलाश मानसरोबार पुग्ने मार्ग खुलाउन पहल थालेसँगै अर्ध–निषेधित क्षेत्रबाट हटाउन सकेमा झनै सहज हुन स्थानीय जनप्रतिनिधिको भनाइ छ । मुस्ताङमा वार्षिक १ लाखभन्दा बढी विदेशी पर्यटक प्रवेश गर्ने गरेकोमा उपल्लो मुस्ताङमा मुस्किलले ४ हजार विदेशी पर्यटक पुग्छन् । उपल्लो मुस्ताङको भ्रमणमा जाने विदेशी पर्यटक कोरला नाका क्षेत्रमा भन्दा पनि प्राचीन मानव बस्ती भएका गुफा, गुम्बा, लोमान्थाङ दरबार, प्राचिन शैलीका माटोको बस्ती, मौलिक रहनसहन, संस्कृति, जीवनशैलीमा समय बिताउने गरेका छन् । नेपाल सरकारले सन् १९९२ मा उपल्लो मुस्ताङमा पर्यटकलाई भ्रमणका लागि खुला गरेको थियो । मुस्ताङमा दुई मुख्य पर्यटकीय याम मानिने वसन्त र शरद् ऋतुमा पदयात्रा र सडक सञ्जाल हुँदै विदेशी पर्यटक पुग्ने गरेका छन् । गोरखापत्र
