काठमाडौं । बङ्गलादेशकी पूर्वप्रधानमन्त्री तथा बङ्गलादेश नेसनालिस्ट पार्टी (बिएनपी)की अध्यक्ष बेगम खालिदा जियाको मङ्गलबार बिहान ८० वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। बिएनपीद्वारा जारी विज्ञप्तिअनुसार फजरको नमाजपछि बिहान करिब ६ बजे उहाँको देहावसान भएको हो। लामो समयदेखि कमजोर स्वास्थ्य, कारावास र निरन्तर राजनीतिक संघर्षका बाबजुद सक्रिय राजनीतिमा रहनुभएकी जियाको निधनले बङ्गलादेशको राजनीतिक वृत्तमा गहिरो शून्यता पैदा गरेको छ। स्वास्थ्य अवस्था नाजुक रहे पनि उहाँले आगामी फेब्रुअरी २०२६ मा हुने आम निर्वाचनमा सक्रिय सहभागिता जनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको थियो।
उक्त निर्वाचन गत वर्ष दीर्घकालीन राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी शेख हसिनाको सरकार जनआन्दोलनपछि पतन भएपछिको पहिलो आम चुनाव हो। बिएनपीलाई उक्त निर्वाचनमा प्रमुख प्रतिस्पर्धी दलका रूपमा हेरिएको थियो र जियाको नेतृत्वमै पार्टीले सफलता पाउने अपेक्षा व्यापक थियो। पार्टीका अनुसार नोभेम्बरको अन्त्यतिर उहाँको स्वास्थ्य अचानक बिग्रिएपछि ढाकाको एक अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। चिकित्सकहरूले हरसम्भव उपचार गरे पनि दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्याका कारण उहाँको अवस्था क्रमशः जटिल बन्दै गएको थियो। तथापि, निधन हुनुभन्दा केही घण्टाअघि मात्रै सोमबार पार्टी कार्यकर्ताहरूले तीन निर्वाचन क्षेत्रबाट उहाँकै नाममा उम्मेदवारी दर्ता गराएका थिए, जसले अन्तिम समयसम्म पनि उहाँको राजनीतिक इच्छाशक्ति मजबुत रहेको देखाएको छ। निधनको खबर सार्वजनिक हुनासाथ चिसो वर्षाका बाबजुद मङ्गलबार बिहान ढाकास्थित अस्पताल परिसरमा हजारौँ शोकाकुल समर्थकहरू भेला भएका थिए। बिएनपीका वरिष्ठ नेता रुहुल कबिर रिजवीले यसलाई ‘राष्ट्रका लागि अपूरणीय क्षति’ भन्दै गहिरो दुःख व्यक्त गर्नुभयो। युवा समर्थक गोलम किब्रियाले जियाले विलासिताको जीवनभन्दा जेलको कठिन जीवन रोजेको स्मरण गर्दै उहाँलाई ‘अतुलनीय र कहिल्यै प्रतिस्थापन गर्न नसकिने नेता’को रूपमा वर्णन गर्नुभयो।
जियाको अन्तिम दिनहरूमा देशका अन्तरिम नेता तथा नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता प्रोफेसर मुहम्मद युनुसले पनि उहाँको स्वास्थ्यलाभका लागि राष्ट्रलाई प्रार्थनामा एकजुट हुन आह्वान गर्नुभएको थियो। युनुसले जियालाई ‘अत्यन्त प्रेरणादायी व्यक्तित्व’ भन्दै राष्ट्रले ‘एक महान अभिभावक गुमाएको’ टिप्पणी गर्नुभयो। उहाँका अनुसार जियाको दृढ नेतृत्वले बङ्गलादेशलाई पटक–पटक अलोकतान्त्रिक अवस्थाबाट बाहिर ल्याउन सहयोग पुर्याएको थियो। तीन पटक प्रधानमन्त्री रहनुभएकी जियालाई सन् २०१८ मा तत्कालीन शेख हसिना सरकारका पालामा भ्रष्टाचारको अभियोगमा जेल सजाय सुनाइएको थियो। त्यसका कारण उपचारका लागि विदेश जानसमेत उहाँलाई प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। हसिना सरकार सत्ताच्युत भएपछि गत वर्ष उहाँ रिहा हुनुभएको थियो। यस महिनाको सुरुतिर लन्डन लैजाने तयारी भए पनि स्वास्थ्य स्थिर नहुँदा योजना कार्यान्वयन हुन सकेन।
अब बिएनपीको नेतृत्व जियाका जेठा छोरा तारिक रहमानले सम्हाल्ने अपेक्षा गरिएको छ। उहाँ फेब्रुअरी १२ मा हुने आम निर्वाचनमा पार्टीको नेतृत्व गर्दै १७ वर्षको निर्वासनपछि केही दिनअघि मात्र स्वदेश फर्किनुभएको हो। पार्टीले बहुमत प्राप्त गरेमा उहाँ भावी प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावना बलियो रहेको विश्लेषण गरिएको छ। एक अग्रणी राष्ट्रिय दैनिकले जियालाई ‘दृढ र संघर्षशील नेता’को रूपमा स्मरण गर्दै लेखेको छ— राजनीतिक जीवन उतारचढावले भरिएको हुन्छ, जहाँ गिरफ्तारी, कारावास र उत्पीडन सामान्य मानिन्छ। बेगम खालिदा जियाले यस्ता सबै कठोर परीक्षालाई साहसपूर्वक सामना गर्नुभयो र उहाँको जीवन संघर्ष, अडान र राजनीतिक प्रतिबद्धताको प्रतीकका रूपमा बङ्गलादेशी इतिहासमा सधैँ स्मरणीय रहनेछ।
