काठमाडौं । सप्तरीका विष्णुपुर गाउँपालिका वडा ५ का ४० वर्षीया प्रभु मण्डललाई यतिबेला मूर्ति बनाउन भ्याइनभ्याइ छ । सरस्वती पूजा नजिकिँदै गएपछि उहाँलाई मूर्ति बनाउन भ्याइनभ्याइ भएको हो । विद्याकि देवी सरस्वती पूजा नजिकिपछि पछिल्लो १५ दिन यता उहाँको दिनचर्या मूर्ति बनाएरै बित्ने गरेको छ । हाल उहाँ राजविराज ७ स्थित शिव मन्दिरको अगाडि मूर्ति बनाउन व्यस्त रहँदै आउनुभएको छ । अहिले मुर्ति बनाउने व्यस्तता बढेपनि वर्ष भरि यहि काम गरेर गुजारा गर्दै आएको उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, मूर्ति बनाएरै ६ जना परिवारको गुजारा गर्दै आएको छु । दुई दशकअघि भारतको सिल्ली गुडीबाट माटोको मुर्ति बनाउने कला सिकेर आएपछि यहीँ पेशामा निरन्तर लागेर जीविकोपार्जन गर्दै आएको उहाँले बताउनुभयो ।
संस्कृति चाँडपर्वको धनी मधेशमा मूर्ति बनाउने कामबाट कहिले फुर्सद नहुने गरेको उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, विजयादशमी, दिपावली, छठ, सरस्वती पुजा, विश्वकर्मा पूजा, रामनवमी, चैते दशैँ, कृष्णाअष्टमी लगायतको चाडपर्वमा माटोको मूर्ति बनाउँदै आएको छु । दशैं, दिपावली, कृष्णााअष्टमी, चैते दशैंंमा अडर अनुसार घर वा मन्दिरमा गएर बनाउने र एक ठाउँको मात्र ३५ देखि ५० हजार लिने गरेको उहाँले बताउनुभयो । दुई जना मिलेर एउटा चाँडपर्वमा दस ठाउँसम्म बनाउन भ्याउने गरेको उहाँको सहयोगी रामलाल मण्डलले बताउनुभयो । घर र मन्दिरमा माटोको मूर्ति बनाउँदा एक सिजनमा ४ लाख देखि ५ लाख आम्दानी हुँदै आएको उहाँले बताउनुभयो । सरस्वती पुजा लगायतमा २ देखि ३ लाख आम्दानी हुँदै आएको उहाँले बताउनुभयो । यसपालि सरस्वती पूजाको लागि १ सय वटा मुर्ति बनाएको र कम्तीमा २ हजार ५ सय र बढीमा १० हजारसम्ममा प्रतिमुर्ति बेच्दै आएको उहाँले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, सबैभन्दा बढी १० हजार मूल्य पर्ने ४ वटा मुर्ति बनाएको छु । मूर्ति र आकार र डिजाइन अनुसार मूल्य हुन्छ । बनाएको अधिकांश मुर्तिको एडभान्स आउने क्रम जारी रहेको उहाँले बताउनुभयो । नबिकेको मूर्ति के गर्नुहुन्छ ? भन्ने प्रश्नमा उनले जवाफ दिँदै भने पुजा गरेर सेलाई दिन्छु । मूर्तिका बनाउनका लागि माटो भने नदीबाट ल्याउने गरेको उहाँले बताउनुभयो । मूर्ति बनाउने दर्जनौं कलाकार रहेको यस जिल्ला सरस्वती पूजा नजिकिँदै जाँदा राजविराज नगरपालिका सहित जिल्लाको विभिन्न पालिकाको बिभिन्न स्थानमा कलाकारहरूको मूर्ति बनाएर बिक्री वितरण गर्दै आएका छन् ।
सप्तरीको अधिकारकर्मीको रूपमा परिचित अधिकारकर्मी विष्णु पोखरेलले हाम्रो देशका यस्ता मेहेनति कलाकारको परिश्रमको सम्मान गरि व्यावसायिक रूपमा स्थापित हुन थप सहयोग गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गर्नुभयो । सरस्वती पूजाको १०-१५ दिन अगाडि मूर्ति छान्ने, एडभान्स दिने र सरस्वती पुजाको अघिल्लो दिन पूरा रकम तिरेर पुजा गर्ने स्थानमा मुर्ति लगेर राख्ने चलन रहेको स्थानीय मनु खनालले बताउनुभयो । मधेससहित जिल्लामा विद्यालय शैक्षिक संस्थानहरूमा मात्र नभएर टोलमा पैसा उठाएर समूहमा तथा घरघरमा समेत विद्याकि देवी सरस्वतीको धुमधामले पूजा गर्ने चलन रहेको छ । गोरखापत्र
